Categories

To top
13 Aug

‘มหานทีแห่งน้ำพระราชหฤทัย:โครงการปะการังเทียมจากพระราชดำริ’

007.ปะการังเห็ด

โครงการฟื้นฟูทรัพยากรชายฝั่งทะเล อันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ ๙  ถือกำเนิดขึ้นจากพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงมีต่อพสกนิกรชาวประมงพื้นบ้านที่ประสบความเดือดร้อนจากความเสื่อมโทรมของทรัพยากรชายฝั่ง จึงมีพระราชดำริให้จัดสร้างแหล่งอาศัยสัตว์ทะเลหรือปะการังเทียมมีวัตถุประสงค์เพื่อเพื่อเป็นการฟื้นฟูทรัพยากรและระบบนิเวศทางทะเลให้มีความอุดมสมบูรณ์ขึ้น  เพิ่มแหล่งอาศัยให้สัตว์ทะเล เป็นแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำวัยอ่อนหลบภัย ฟื้นฟูผลผลิตทางการประมง และฟื้นฟูสภาพความเป็นอยู่ของชาวประมงทะเลพื้นบ้านให้มีรายได้เพิ่มขึ้น

ปะการังคืออะไร

ปะการังเป็นสัตว์ทะเลที่ไม่มีกระดูกสันหลัง มีโครงสร้างภายนอกเป็นหินปูนเปรียบเสมือนกระดูก ซึ่งหินปูนจะเป็นส่วนที่รองรับเนื้อเยื่อของตัวปะการัง โดยทั่วไปตัวปะการังจะมีรูปทรงเป็นทรงกระบอกเล็กๆ แต่ละกระบอกจะมีช่องเล็ก ๆ ซึ่งเป็นที่อยู่ของเซลล์ปะการังแต่ละตัวหรือที่เรียกว่าโพลิบ ที่ปลายกระบอกจะมีหนวดที่คอยดักจับแพลงตอนเป็นอาหาร

ความหลากหลายของรูปร่างของปะการังที่รวมตัวกันเป็นแนวปะการัง  ทำให้เกิดเป็นแหล่งที่อยู่ขนาดเล็กมากมายสำหรับสัตว์ต่าง ๆ ใช้เป็นบ้าน และที่หลบภัยที่สำคัญ รวมถึงเป็นแหล่งอาหาร เนื่องจากจะมีสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ มากมายเข้ามาอาศัยร่วมกันในแนวปะการังนี้

 

 

001.ปะการังเทียมแท่งคอนกรีต

ปะการังเทียมแท่งคอนกรีต : สายสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นมายาวนาน จากรุ่นสู่รุ่น ที่ถ่ายทอดภูมิปัญญาของวิถีคนจับปลา โดยใช้เครื่องมือที่ทำขึ้นมาอย่างเรียบง่าย ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม จับปลาอย่างพอเพียงพอกิน

002.ปะการังเทียมแท่งคอนกรีต

แท่งคอนกรีต เป็นวัสดุที่ไม่ใช้แล้วอย่างหนึ่งที่มีการนำไปทำเป็นปะการังเทียม เพื่อให้เป็นแหล่งอาศัยของสัตว์ทะเล นอกจากนั้น ยังมีวัสดุอื่นๆ เช่น เรือรบปลดระวาง ตู้รถไฟ รถถัง ท่อคอนกรีต รถยนต์ รถเก็บขยะมูลฝอย รถบรรทุก ฯลฯ อีกด้วย

 

ประโยชน์ของปะการัง

แนวปะการังเป็นแหล่งทรัพยากรอาหารของมนุษย์   และยังเป็นแหล่งประกอบอาชีพที่สำคัญของชาวประมงที่มักทำการประมงบริเวณใกล้แนวปะการัง นอกจากนี้แนวปะการังยังช่วยป้องกันดินชายฝั่งและเกาะ โดยเป็นแนวกันคลื่นตามธรรมชาติ

ปะการังเทียม

การทำ “ปะการังเทียม” หรือ “บ้านปลา” เป็นการสร้างที่อยู่อาศัยให้แก่สัตว์ทะเล โดยไม่ทำลายสภาพแวดล้อมใต้ทะเลที่มีอยู่เดิม เป็นการเลียนแบบธรรมชาติ ด้วยการดัดแปลงหรือปรับปรุงสภาพ ให้เหมาะสมกับรูปแบบที่สัตว์น้ำชอบอยู่อาศัย นำวัสดุที่แข็งแรงทนทาน มีน้ำหนักมาก สามารถต้านทานกระแสน้ำได้ เช่น บริเวณระดับน้ำที่มีความลึกมาก กระแสน้ำแรง จำเป็นต้องใช้โครงสร้างปะการังเทียมที่แข็งแรงทนทาน อาจเลือกใช้วัสดุคอนกรีตที่หล่อขึ้นเป็นทรงลูกบาศก์ วางซ้อนกันตามความเหมาะสม เพื่อความแข็งแรงและกำบังกระแสน้ำแรงให้แก่ลูกปลาเล็ก ๆ

 

003.ปะการังเทียม (ตู้รถไฟ)

ปะการังเทียม (ตู้รถไฟ) : เหมือนแสงสว่างจากฟ้าลงมาสู่ดิน นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้น ที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 ทรงห่วงใยราษฎรที่ประกอบอาชีพประมงขนาดเล็กหรือประมงพื้นบ้าน ที่ประสบความเดือดร้อนจากปริมาณสัตว์น้ำลดลง ตู้รถไฟจึงถูกนำมาใช้เป็นที่อยู่อาศัยของปลาเป็นครั้งแรก เพื่อฟื้นฟูทรัพยากรที่เสื่อมโทรม ให้กลับมาดีดังเดิม

004.เรือหลวงช้าง (H.T.M.S. CHANG LST-712)

เรือหลวงช้าง (H.T.M.S. CHANG  LST-712) : “แม้ภารกิจปกป้องอธิปไตยจะจบลง  แต่ยังทรงคุณค่ารับใช้ชาติต่อไป ขอเป็นบ้านปลาหลังใหญ่จนชีพวาย” เรือหลวงช้างถูกนำไปจมเป็นปะการังเทียม ณ บริเวณอ่าวบางเบ้า ตำบลเกาะช้างใต้ อำเภอเกาะช้าง จังหวัดตราด เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม 2555

โครงการฟื้นฟูทรัพยากรชายฝั่งทะเล จังหวัดปัตตานีและจังหวัดนราธิวาส

ที่มา: เมื่อปี ๒๕๔๔ ราษฎรบ้านละเวง อำเภอไม้แก่น จังหวัดปัตตานี ได้กราบบังคมทูลขอพระราชทานความช่วยเหลือจากสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ พระบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ ๙ ในเรื่องการฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของสัตว์น้ำ เนื่องจากมีปริมาณลดลงเป็นจำนวนมาก สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ จึงได้พระราชทานพระราชดำริแก่นายพลากร สุวรรณรัฐ องคมนตรี สรุปได้ว่าให้จัดหาพื้นที่ในการจัดตั้งสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งและการอนุบาลสัตว์น้ำ เพื่อปล่อยลงสู่ทะเลบริเวณจังหวัดปัตตานีและจังหวัดนราธิวาส โดยเฉพาะในเขตบริเวณที่ทำการประมงชายฝั่งของกลุ่มชาวประมงพื้นบ้านที่มีปัญหา พร้อมทั้งจัดทำปะการังเทียมให้เกิดเป็นแหล่งชุมนุมและที่อยู่อาศัยของปลา รวมทั้งการฟื้นฟูระบบนิเวศชายฝั่ง

การดำเนินงาน: ระหว่างปี ๒๕๔๕ – ๒๕๕๓ สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ หรือ สำนักงาน กปร. ได้ร่วมมือกับกรมประมง การรถไฟแห่งประเทศไทย กรุงเทพมหานคร กรมเจ้าท่า กองทัพเรือและหน่วยงานอื่นๆ จัดทำปะการังเทียมให้เกิดเป็นแหล่งชุมนุมและที่อยู่อาศัยของปลา ด้วยการสนับสนุนวัสดุที่ไม่ใช้แล้วสำหรับนำไปจัดทำเป็นแหล่งอาศัยสัตว์ทะเล เช่น เรือรบหลวงปลดระวาง ตู้รถไฟ รถถัง ท่อคอนกรีต รถยนต์ รถเก็บขยะมูลฝอย รถบรรทุก ฯลฯ

ด้วยโครงสร้างที่ซับซ้อนของปะการังเทียม จึงดึงดูดให้สิ่งมีชีวิตเข้ามาอยู่อาศัย เป็นที่หลบภัยจากสัตว์นักล่า ทั้งยังเป็นแหล่งอาหารที่สมบูรณ์ของสัตว์น้ำอีกด้วย เนื่องจากบริเวณนี้มีสิ่งมีชีวิตจำพวกสาหร่ายทะเล สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง สัตว์หน้าดิน สัตว์เศรษฐกิจต่าง ๆ เป็นจำนวนมาก เกิดเป็นห่วงโซ่อาหารที่นำมาซึ่งความอุดมสมบูรณ์ นอกเหนือจากจุดประสงค์เพื่อเป็นแหล่งอาศัยให้กับสัตว์น้ำแล้ว ยังเป็นแหล่งสร้างอาชีพให้กับชุมชนชาวประมงชายฝั่ง ให้ปลอดภัยจากการที่ต้องเดินเรือไปในระยะทางไกล ๆ อีกทั้งยังเป็นการป้องกันการลากอวนจากเรือประมงพาณิชย์ ที่ไม่สามารถลากผ่านแนวแท่งปูนที่มีความแหลมคมนี้ไปได้

สำหรับวัสดุและรูปแบบของแนวปะการังเทียมที่วางในประเทศไทย ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันมีอยู่มากมายหลายรูปแบบ จนพัฒนามาสู่แท่งคอนกรีตสี่เหลี่ยมทรงโปร่ง มีลักษณะเป็นกรอบที่มีช่องในส่วนกลางทุกด้านที่สามารถให้ฝูงปลา ว่ายเข้าไปหลบอาศัย และกระแสน้ำสามารถไหลผ่านได้ โดยการจัดวางปะการังเทียม นอกจากจะมีประโยชน์ในด้านการประมงแล้ว ในบางบริเวณยังให้ประโยชน์ด้านการท่องเที่ยวอีกด้วย เนื่องจากเอกลักษณ์ในตัวเอง เช่น เรือจม หรือแม้แต่การสร้างสถาปัตยกรรมใต้น้ำ เป็นต้น นอกจากนี้ถ้าในบริเวณที่มีปะการังเทียมวางอยู่นั้น มีสภาพแวดล้อมเอื้อกับการลงเกาะของตัวเพรียง ปะการังอ่อน และเมื่อปะการังที่เกาะยึดเหล่านี้มีการพัฒนาขึ้น จนปกคลุมทั่วพื้นผิว หากมองด้วยตาเปล่า แทบจะไม่แตกต่างจากปะการังธรรมชาติ
005.รถถัง T-69

รถถัง T-69 : ภารกิจบกสิ้นไป ภารกิจใต้ทะเลเข้ามาแทน รถถังคันเก่าแต่เป็นบ้านปลาหลังใหม่ ถูกถอดเครื่องยนต์กลไกจนเหลือแต่โครงเหล็ก นำไปจัดวางใต้ท้องทะเลเป็นแนวปะการังเทียม  ช่วยฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของท้องทะเลไทยสืบไป

006.ฉลามวาฬ

ฉลามวาฬ : แม้จะขึ้นชื่อว่า “ฉลาม” แต่นิสัยนั้นกลับใจดีและขี้เล่น จึงได้สมญานามว่า ยักษ์ใหญ่ใจดีแห่งท้องทะเล กินแพลงก์ตอนเป็นอาหาร เป็นปลาที่สำคัญมากต่อเศรษฐกิจการท่องเที่ยวอีกชนิดหนึ่ง

ผลการดำเนินงาน: เมื่อวันที่ ๒๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ ๙ ได้พระราชทานพระราชกระแสเกี่ยวกับโครงการฟื้นฟูทรัพยากรชายฝั่งทะเลอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สรุปว่าการดำเนินงานโครงการฟื้นฟูทรัพยากรชายฝั่งทะเลมีประโยชน์มาก มีปลามาอาศัยอยู่มาก ราษฎรมีรายได้เพิ่มขึ้น ขอให้กรมประมงพิจารณาดำเนินการอย่างต่อเนื่อง และเมื่อวันที่ ๑๑ สิงหาคม ๒๕๕๒ มีพระราชดำรัส ณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรลดา เกี่ยวกับโครงการฟื้นฟูทรัพยากรชายฝั่งทะเล สรุปความได้ว่า โครงการฟื้นฟูทรัพยากรชายฝั่งทะเลที่ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี ๒๕๔๔ นั้น ปัจจุบันมีปลาเข้ามาอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก เป็นที่พอใจของประชาชน โดยภาพรวมแล้วมีผลทําให้สัตวน้ำเศรษฐกิจหลายชนิดเพิ่มจํานวนขึ้น ต่อมาจึงมีการจัดสร้างปะการังเทียมเพิ่มขึ้นในหลายพื้นที่

 

007.ปะการังเห็ด

ปะการังเห็ด : สิ่งมีชีวิตรูปร่างคล้ายเห็ดที่มีอยู่ทั่วไปใต้ท้องทะเล ที่น้อยคนนักทราบว่าเป็นสิ่งมีชีวิต เป็นสัตว์ชนิดหนึ่งที่เรียกกันว่าปะการังเห็ด สามารถเคลื่อนไหวได้ ช่วยให้รอดจากการฝังทั้งเป็นจากทรายหรือตะกอน

008.หนอนพู่ฉัตร

หนอนพู่ฉัตร : เป็นสัตว์ทะเลชนิดหนึ่ง มีเกลียวพู่หลายสีสัน บานได้หุบได้  แต่งแต้มสีสันตามปะการังใต้ท้องทะเล หนอนชนิดนี้เป็นสัตว์ทะเลขี้ตกใจ หากเข้าไปใกล้ ๆ จะหุบเกลียวสีต่าง ๆ หายเข้าไปในท่อ ลักษณะเหมือนหุบร่มหลากสีพร้อมกันหลายคัน กระทั่งเมื่อน้ำนิ่งจะค่อย ๆ ออกมาอวดสีสันงดงามอีกครั้ง 

 

โครงการนี้ ได้พลิกฟื้นคืนชีวิตให้แก่ชาวประมงรายย่อยได้มีโอกาสในการพัฒนาคุณภาพชีวิตด้วยอาชีพในวิถีชุมชน ตามพระราชปณิธานของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ พระบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ ๙ ในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อความอุดมสมบูรณ์ของสิ่งแวดล้อม รวมไปถึงความเป็นอยู่ของพสกนิกรชาวไทยทุกหมู่เหล่าให้มีความร่มเย็นใต้ร่มพระบารมีอย่างยั่งยืน

Posh Magazine Thailand
No Comments

Leave a reply